Thánh Mầu Liễu Hạnh và lễ hội Phủ Dầy

Vui hội nhu vậy, nên ngưòi nào đã trẩy hội Phủ Dầy một lần là còn muốn đến nữa.

Còn trời còn nước còn non Mồng nám rước Mẩu ta cỏn đi xem Ai về nhắn chị cùng em Bảo nhau dất diu dí xem hội này…

Lễ hội Phủ Dầy sau nhiều năm bị gián đoạn không mở hội, do hoàn cảnh chiến rranh, do nhận thúc cho đây là mê tín dị đoan, tù năm 1994, đưọc phép mỏ lại. Sau hon 10 năm mỏ lạí lễ hội Phủ Dầy, đã có nhiều thay dổi của cả cán bộ và nhân dân về nhận thức và thực hành nghi lễ, lễ hội.

  • Trưóc nhất ỉà về nhận thức

Mưòi năm qua, có khá nhiều công trinh nghiên cứu về hiện tượng Đạo Mầu nói chung và tín ngưỡng, di tích và lễ hội Phủ Dầy nói riêng, trong đó dặc biệt phái kể tói hai cuộc hội thảo khoa học quốc gia và quốc tế. Mỏ đầu, nãm 1991, tại Văn Miếu quốc tủ giám, Viện nghiên aỉu văn hóa dân gian, Viện Văn học và Hội văn

 

nghệ dân gian phối hợp tố chức Hội thảo khoa học Quốc gia về Thánh Mđu Liễu Hạnh và ỉễ hội Phủ Dầy.

>Khóa học luyện thi Violympic toán lớp 8

Sau dó đúng một thập kỷ, năm 2001, Trung tâm KHXH&NV Quốc gia đã phối hợp với UBND tỉnh Nam Định tổ chức thành công Hội thảo quốc tế Đạo Mẫu vả Lễ hội Phú Dầy, vói sự tham gia của hàng trăm nhà khoa học trong nước và Quốc tế thuộc hon mười nước khác nhau.

>>Chia sẻ các bài giảng xem ở đây

Kết quả của hàng loạt các hoạt động khoa học và thực tiễn của giới nghiên cứu và quản lý ở cả trung ưong và địa phương đã đi đến một số nhận thức mói sau:

  1. Trước nhất, chúng ta đã có sự nhận thúc rõ hơn về mối quan hệ giũa di tích, tín nguõng và lễ hộỉ Phú Dầy. Di tích và lễ hội Phú Dầy là sự thống nhất biện chiỉng giứa văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể, tựa như giủa thân xác và linh hồn, cái nọ là tiền đề cho sự tồn tại và phát triển của cái kia. Phục hồi và hoàn thiện hệ thống lễ hội không thể tách rời việc trùng tu, tôn tạo di tích và ngược lại. Trước thập kỷ 90, không ít ngưòi cho rằng Phủ Dầy đuọc xếp hạng di tích lịch sử-vàn hóa Quốc gia dấy chỉ là về di tích mà thôi, chứ tín ngưỡng thờ Mầu và đặc biệt là vị thần chủ Thánh mẫu Liễu Hạnh là không được thùa nhận. Nay, sau 10 năm không biết còn aì bãn khoăn nhu vậy mỉa không? Di tích, tín ngưởng và lễ hội Phủ Dầy là một sự tháng nhát hủu cơ, là di sản văn hóa tiêu biểu của không chỉ Nam Định mà còn của cả nước. Đó là điều đã được khẳng định cả trên phương diện nhận thức và thực tiễn.
  2. Tù thập kỷ 90 tói nay, chúng ta đã có bước tiến khá dài trong việc nhận thức về Đạo Mẩu nói chung và Mẩu tam phủ, tú phủ nói riêng. Đạo Mẫu là một hệ thống các tín ngưỡng dựa trên nền tảng thờ nứ thần, rồi trên co sỏ đó tiáp thu nhứng giao lưu ảnh hưởng từ bên ngoài đế hình thành các lớp thờ Mãu thần và Mãu Tam phủ, Tứ phủ. Đạo Mẫu lấy biểu tượng cúa người Mẹ (Mẩu) vóí thiên năng sản sình, nuôi dưỡng vá bảo trọ, nó phàn ánh trên bình diện tín ngưỡng, tâm linh vai trò quan trọng của nguòi phụ nứ trong sản xuất, chiến đáu và quan hệ xã hội. Đạo Mẫu sản sinh và tích họp vào nó nhúng giá trị vân hóa, giá trị dạo dúc, nó sớm dược lịch sử hóa và trđ thành một biểu tuợng cùa chủ nghĩa yêu nước Việt Nam. Cặp biểu tượng Vua Cha- Thánh Mđu, chính là sự nối tiếp và

phát triển của cái trục biểu tượng cội nguồn: Cha Lạc Long- Mẹ Àu Cơ, khiến Đạo Mầu trỏ thành một trong những tín ngưõng cô xưa và mang tính bàn địa nhắt, giống như là thò cúng Tổ tiên, Thành Hoàng, thò cúng các Anh hùng dân tộc…

  1. Trước kia, không ít ngưòi lầm tưỏng nghi lễ Lên đồng là một tín ngưởng độc lập, riêng rẽ và nhìn nhận nó với con mát đầy ác cảm. Trong nhứng năm qua chúng ta cũng dần dần làm rổ hơn nghi lễ Lên đồng này. Trước nhắt, Lên đồng ìà một trong các nghi ỉễ tiêu biểu của Đạo Mẩu tam phủ, tư phủ. Bản chất cúa Hầu bóng là hiện tượng nhập hồn nhiều lần của thần linh tam phủ, tứ phủ vào thân xác các ông đồng, bà đồng để cầu mong sức khoẻ, tài lộc. Để thực hiện chức năng đó, nghi lễ Lên đồng đã sản sinh và tích họp nhiều giá trị văn hóa, nghệ thuật, khiến có người ví nó như là thú bảo tàng sống của văn hóa cổ truyền Việt Nam. Nó đóng vai trò như là một trong nhứng sinh hoạt tín ngưỡng ‘ vdn hóa cộng đồng của ngưài Việt, về phương diện loại hình, Hầu bóng là một trong nhứng hình thức Shaman giáo, phổ biến ỏ hầu khắp các nước, các dân tộc trên thế giói và ngày nay cùng với quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa, nó không nhúng không mắt đi như một số hình thức tín ngưỡng khác, mà có co hội phục hồi, phát triển, nhất là ở đô thị và mang các sắc thái vô cùng đa dạng.
  2. Lễ hội Phú Dầy nằm trong trục nghi lễ tháng tám giỗ Cha tháng ba giỗ Mẹ của Đạo Mau nói riêng và trục lễ tiểt Xuân thu nhị kỳ của lễ hội Việt Nam nói chung. Gốc rề của hệ thống lễ hội dó gắn bó chật chẽ vóỉ hệ thống nghi lễ nông nghiệp: Gieo cấy (mùa xuân) và thu hoạch (mùa thu), Sau này, do tiếp thu các nhân tổ lịch sứ, xá hội và tôn giáo khác nên đã biển dạng đi nhiều và mang các sắc thái phong phú, đa dạng như ngày nay. Lễ hội Phú Dầy cũng như các lễ hội cô truyền khác, chứa đứng các giá trị nhân văn sâu sắc: Hướng về cội nguồn, biểu dương và cố kết sức mạnh cộng đổng, thỏa mãn và cân bằng nhu cầu đời sống tâm linh, đáp ứng nhu cầu sáng tạo và hưỏng thụ các giá trị văn hóa, do vậy lễ hội thực sự trổ thành bảo tàng sống của vãn hóa Việt Nam.
  • Ve phương diện thực tiễn
  1. Phủ Dầy là một quần thể di tích Đạo Mầu tam phủ, tứ phủ vái khoáng trẽn 20 di tích liên quan chặt chẽ với nhau, tạo nên một điện thần dạo Mẩu khá hoàn chỉnh. Tủ trước tói nay, người ta thường nhìn và coi các di tích này một cách riêng rẽ, chứ chưa thấy tính hệ thống của nó, và chính đây mỏi là nét riêng, độc đáo nhát của Phủ Dầy, khiến Ĩ1Ó trở thành một trung tâm của Đạo Mẩu ỏ nưóc ta.

Mười nãm trổ lại đây, các di tích Đạo Mẫu ớ Phủ Dầy tù chỗ bị xuống cẩp, thậm chí có di tích bị đổ nát, phá hoại hoàn toàn (như phú Bóng), thì nay phần lớn đã được trùng tu, tỏn tạo, thậm chi được xây cất lại hoàn toàn mới. Nội thất trong mỗi di tích, như rượng và các đổ thờ tự cũng được tu sứa, làm mói, sắp đặt iại… Điều dáng nổi là việc tu sủa, tòn tạo này đều do nhân dân tụ bỏ tiền dong góp, có nơi với kinh phí khá lớn. Thí dụ Phủ Tiên Hưong, mười năm qua số kinh phí tôn tạo đã lên tới gần 8 tỷ đồng, làm cho bộ mặt di tích khang trang hẳn lên.

 

No comments.

Leave a Reply