Amos bản cáo trạng hành động bất lưctng trong xă hội

Amos bản cáo trạng hành động bất lưctng trong xă hội. Không phải tất cả các tác phẩm cửa người Do Thái đều mang giá trị văn học cao. Có nhiều sử biên niên lặp đi lặp lại, nhàm chán.

Nhưng dừ sao, trong hầu hết sô’ tác phẩm này, dù trong hình thức bài ca ra trận, lời tiên tri, thơ tình cảm trữ tình, hay kịch, đều có vần điệu phong phú, hình ảnh cụ thể, và’sức sống cảm xúc. Một vài đoạn trong một ngôn ngữ bất kỳ còn hơn cả bản cáo trạng hành động bât lương trong xã hội được nhà tiên tri Amos lên tiếng:- Hăy nghe đây, hỡi những ai đàn áp người cùng khổ và tiêu diệt kẻ nghèo hèn trong xứ.

Các ngươi thầm nghĩ:

“Bao giờ ngày mồng một qua đi, cho ta còn bán lúa; bao giờ mái hết ngày sab­bath, dể ta bày lúa thóc ra?

Ta sẽ làm cho cái đấu nhỏ lại và quả cân nặng them;

Ta sẽ làm lệch cán cân để đánh lừa thicn hạ.

Ta sẽ lấy tiến bạc mua dứa cơ bần,

dem đôi dép dổi lấy tên cùng khổ;

cả lúa nát gạo mục, ta cũng đem ra bán”.

Diễm ca. Hay nhất trong các bài thơ trữ tình Do Thái là Diễm ca, hay Bài ca tuyệt diệu của Solomon. Chủ đề của nó hoàn toàn phát xuất từ một bài hát ca ngợi mùa xuân của người Canaan cổ đại, ca ngợi tình cảm say đắm của Shulamith hay nữ thần sinh sản đối với nhân tình, nhưng từ lâu đã mất di ý nghĩa ban dầu. Các vần thơ sau điển hình cho vẻ đẹp nhục cảm:

Em là đóa thủy tiên của Sharon đồng bằng

là bông huệ thắm hồng trong thung lũng.

Bạn tình tôi giữa đoàn thiếu nữ, có khác gì cánh huệ giữa bụi gai.

Người yêu của tôi: khuôn mặt tươi sáng, nước da hồng hào,

nổi bật giữa muôn ngàn trai tráng.

Đầu chàng: khối vàng ròng tinh luyện,

mái tóc chàng gợn sóng nhánh cỏ non,

den huyền chim ô thước.

Mắt chàng nằm gọn giữa bờ mình, như đỗi bồ câu tắm bên dòng suối sữa. Đôi má chàng tựa luống hoa thơm, như vầng phương thảo.

Cặp môi chàng là đóa huệ thắm tươi, chứa chan tươm mộc dược.

Đẹp chừng nào, công nương hỡi, gót sen thả nhẹ, đôi hài xinh xinh! Lưng ong uốn mềm như chiếc vòng trang sức

bàn tay nghệ sỹ khéo tạc nên.

Sách Job. Một vài nguồn có uy tín

phủ nhận thành tựu cao nhất trong thiên tài văn học Do Thái là sách Job. về hình thức, tác phẩm là một vở kịch về cuộc đấu tranh đầy kịch tính giữa con người với sô’ phận. Chủ đề trọng tâm trong sách là chủ đề của diều ác: làm cách nào một người công chính phải đau khổ trong khi nhìn thấy kẻ ác vẫn sống phè phỡn. Cầu chuyện này là một câu chuyện lâu đời, có lẽ phỏng theo một tác phẩm của Babylon mang cùng một nội dung, nhưng người Do Thái đưa vào câu chuyện sự duy lý hóa các khả năng có thể trong triết học sâu sắc hơn. Nhản vật chính, Job, một người có đức hạnh không thể phủ nhận, đột nhiên phải gánh chịu một loạt tai họa: bị tước đoạt tài sản, con cái bị giết, cơ thể bị bệnh tình dằn vặt. Thái độ của Job trưóc tiên là thái độ nhẫn nhục cam chịu khắc kỷ, phải chấp nhận điều ác cùng với điều thiện. Nhưng lúc sự đau khổ của Job càng nhiều thì ông lại rơi vào tâm trạng tuyệt vọng. Ông nguyền rủa ngày mình sinh ra và muốn dược chết, nơi “điều ác khồng còn quấy rầy và điều buồn chán sẽ kết thúc”.

Vấn để điều ác. Tiếp đến là cuộc tranh luận kéo dài giữa Job cùng bạn bè về ý nghĩa của điều ác. Bạn bè Job theo quan điểm Do Thái truyền thống cho Tăng mọi đau khổ Ịà hình phạt dành cho tội lỗi, và những ai hôi lỗi đều sẽ dược tha thứ và tính cách được củng cô. Nhưng Job không thỏa mãn với tất cả lập luận này. Bị giằng xé giữa hy vọng và thất vọng, ông cố gắng xem lại vấn đề từ mọi góc dộ. Thậm chí ông nghĩ khả năng mà cái chết mang lại không thể là sự kết thúc, và có thể có một số điều chỉnh cân bằng sau đó. Nhưng tâm trạng thất vọng lại quay trở lại, và ông quyết định rằng Chúa là một quỷ dữ có quyền năng vô hạn, tiêu diệt không chút nhàn từ bát kỳ nơi nào theo tính thất thường hay giận dữ của Người. Sau cùng, trong nồi thống khổ, ông khẩn cầu Đấng quyền năng hiện ra và chỉ cách của Người cho con người. Chúa trả lời ông bằng cơn gió lốc với sự phơi bày kỳ vỹ những tác phẩm vĩ đại trong tự nhiên. Cảm thấy được sự vô nghĩa của chính mình và vẻ đẹp hùng vỹ khôn tả của Chúa, Job khinh miệt bản thân và hối lỗi trong tro bụi. Cuối cùng chưa có cách giải quyết vãn đề đau khổ ở cá nhân. Không có lời hứa nào cho sự chuộc lỗi ở kiếp sống trong thế giới bên kia, và Chúa củng không có nỗ lực nào để bác bỏ thái độ bi quan vô vọng của Job. Con người phải cảm thấy được an ủi trong suy nghĩ triết lý rằng vũ trụ vĩ dại hơn mình, và Chúa đang theo đuổi những mục đích cao cả của Người không thể bị giới hạn theo chuẩn mực điều thiện và tính công bằng của con người.

Triết học Do Thái: minh họa đẩu tiên. Các triết gia Do Thái hơn hẳn nhiều dân tộc khác trước người Hy Lạp với ngoại lệ có thể của người Ai Cập. Trong khi họ không phải là những nhà siêu hình xuất sắc và chưa hình thành lý thuyết nào quan trọng về vù trụ, thì họ lại quan tâm đến hầu hết những vấn đề liên quan đến cuộc sống và sô phận của con người. Tư tưởng của họ chủ yếu mang tính cụ thể hơn là trừu tượng. Có lẽ tác phẩm đầu tiên trong sô” các tác phẩm của họ mang đặc điểm triết học rõ nét là sách Châm ngốn trong Kinh Cựu ước và sách Huấn ca trong Ngụy thư. Ớ hình thức sau cùng, cả hai đều được biên soạn trong thời gian gần đây, nhưng phần lớn nội dung mà chúng hàm chứa chắc chắn có từ thời cổ đại. Khỏng phải tất cả đều là nguyên bản, vì một phần đáng kể lấy từ các nguồn Ai Cập, nhất là lấy từ các tác phẩm của Amenemope, sống khoảng 1000 năm TCN. Triết lý trong sách Châm ngôn và sách Huấn ca không sâu sắc lắm và có thề âược xem là tượng trưng cho suy nghĩ trưởng thành của dàn tộc Do Thái. Gần như mang tính chất đạo đức, nhiíng sự hấp dẫn chủ yếu là những cân nhắc thận trọng, không phải về ý Chúa hoặc về một chuẩn mực tuyệt

No comments.

Leave a Reply